Tiểu sử 101 vị Thừa sai MEP đã phục vụ Giáo phận Huế (1850 – 1975)
Số 16. CHA JEAN MONTROUZIÈS (1828 – 1878)
Cha Montrouziès mất ngày 22.09.1878, vào lúc 51 tuổi. Đức cha Croc đã viết:” Cha Montrouziès thân yêu đã trút hơi thở cuối cùng. Chết vào ngày lễ kính Bảy Sự Thương Khó Đức Mẹ, để rồi được an táng ngày lễ Đức Mẹ ban ơn, đó là phần thưởng cho người anh em đạo đức và dể mến do lòng sùng kính Đức Trinh Nữ của ngài”.
Cha Jean-Pierre-David Montrouziès sinh tại Réalmont (địa phận Albi) ngày 26.01.1828. Ngài thụ phong linh mục ngày 20.12.1851. Sau khi trải qua khoảng 12 năm tại Paris trong trường tư, ngài nhập Chủng viện Hội Thừa Sai Hải Ngoại ngày 01.05.1867.
Vào thời kỳ đó Đức cha Gauthier, Đại diện Tông tòa Nam Đàng Ngoài đến Pháp. Được vua Tự Đức trao nhiệm vụ thiết lập tại Huế một học viện cao học, ngài đi tìm nhân sự và chất liệu cần thiết cho một công trình mà thành quả có thể mang lại ảnh hưởng thật lớn lao cho tương lai của đạo Công giáo trong đất nước Việt Nam. Đức cha Gauthier gặp được nơi chính phủ Pháp chỗ dựa rất tốt; ngài đã nhận được ngay cả những sự trợ giúp làm cho nhiệm vụ của ngài được dễ dàng và ngài có thể lên tàu tại Marseille ngày 25.11.1867. Cha Montrouziès là một trong hai vị thừa sai được Đức cha Gauthier đem theo để lo việc thiết lập học viện Việt Nam đó.
Các vị thừa sai đến Huế vào những ngày cuối tháng hai năm 1868; nhưng việc xây dựng trường mà cá nhân nhà vua ủng hộ, lại bị gây khó khăn, và cuối cùng bị ngăn cản bởi ý xấu của các quan cận thần. Một vị quan lớn đã chính thức thông báo cho các giáo sư rằng “chính quyền không thể sử dụng các việc phục vụ của họ, họ có thể tự do ra đi”, Một vị bác sĩ đi theo các thừa sai đã trở về Pháp. Các cha Montrouziès và Renauld ở lại Huế, tùy sự sắp xếp của Đức cha Sohier, Đại diện Tông tòa Bắc Đàng Trong.
Trong khi chờ đợi hoàn cảnh thuận lợi hơn, cha Montrouziès được trao nhiệm vụ dạy cho một vài thanh niên công giáo tiếng Pháp và khoa học, nhưng ngôi trường đơn sơ nhỏ bé đó lại gây khó chịu cho một vài quan lớn và tháng 08.1871, cha Montrouziès lại phải đến với Đức cha Gauthier ở Nam Đàng Ngoài, miền truyền giáo đã được định cho ngài lúc ban đầu.
Năm 1874, lúc cuộc bách hại ở Nam Đàng Ngoài đã tàn phá hơn 200 họ đạo và sát hại gần 2.000 giáo dân, Đức cha Croc, phó của Đức cha Gauthier, đã sai các cha Montroziès và Michaud đi Sài Gòn để cho nhà chức trách Pháp biết tình trạng đó. Vào tháng 03.1875, ít lâu sau khi trở lại Đàng Ngoài, cha Montrouziès, do tình trạng sức khỏe xấu đi, buộc phải trở về Pháp.
Ngài lưu lại đó chỉ vài tháng. Ngài dùng một phần thời gian nghỉ ngơi này để vẻ lại bản đồ chi tiết miền Nam Đàng Ngoài và thảo ra phần nghiên cứu địa lý uyên bác khởi sự được xuất bản ngay sau khi vị thừa sai lên đường, nhưng thật đáng tiếc vẫn chưa hoàn thành. Cha Montrouziès đã xuống tàu lại để về miền truyền giáo của ngài ngày 16.01.1876, chẳng chờ đợi bình phục hẳn. Ngài đã quá tin ở sức mình. Tại Đàng Ngoài, ngài cũng gặp đi gặp lại những nguyên nhân làm đuối sức nên phải trở về Pháp. Ngài đã không có đủ sức lẫn thời giờ để sắp đặt các điểm ghi chú cần đưa vào trong việc soạn thảo công việc lớn lao, mà ngài đã nghĩ tới chương trình và chuẩn bị các chất liệu.
Nguồn ảnh: irfa.paris
Trong suốt sự nghiệp tông đồ, cha Montrouziès nổi bật trong lòng nhiệt thành đạo đức và tính khí dịu dàng. Thường xuyên đau yếu, không bao giờ nghe ngài than van một chút nào; đối diện với đau khổ là cả một sự kiên nhẫn chịu đựng và một sự vui vẻ không gì làm phai nhạt được. Ngài liên kết một lòng khiêm tốn sâu xa với một vốn học thức hiếm thấy. Ngài đã chết, mang theo vào trong mộ sự quý chuộng, lòng cảm mến và sự thương tiếc của mọi người.
Lm. Stanislaô Nguyễn Đức Vệ biên tập