Tiểu sử 101 vị Thừa sai MEP đã phục vụ Giáo phận Huế (1850 – 1975)

Số 23. CHA PIERRE GUILLOT – CAO  (1853 – 1921)

Sinh ngày 26.01.1853 tại Belmont trong tổng giáo phận Chambery, cha Pierre Guillot học rất giỏi và vững chắc tại Tiểu chủng viện Pont-de-Beauvoisin; ngài cùng học với các Đức cha Guillon và Berlioz là những vị ngài thích gợi lại kỷ niệm. Ngày 23.09.1873, ngài vào Chủng viện Hội Thừa Sai Hải Ngoại và ở đó hơn ba năm.

Ngay khi đến Huế ngày 26.03.1877 cùng với cha Girard được chỉ định cùng miền truyền giáo, ngài được sai đi tỉnh Quảng Bình, ở đó ngài bắt đầu học tiếng Việt dưới sự chỉ dẫn của cha Mathey, trước ở Sáo Bùn, rồi tại Trung Quán, quê hương của thánh Tôma Thiện. Ngày 01.01.1882, Đức cha trao cho ngài như một tặng vật, đó là làm giáo sư Đại chủng viện Huế. Vào giữa năm 1885, ngài bị thương hàn rất nguy hiểm và sau khi tạm phục hồi, ngài phải xa miền truyền giáo để đến dưỡng đường Bêtania. Từ Hồng Kông trở về năm 1886, ngài được sai đi Dương Sơn, nơi trước kia một người đồng hương tiếng tăm là thánh Jaccard đã thi hành mục vụ. Chính đó là nơi ngài đã trải qua thời gian còn lại trong sự nghiệp tông đồ.

Người anh em của chúng ta luôn có một sức khỏe yếu ớt và mỏng manh; chính ngài thích coi mình là “túp lều cũ kỹ”; nhưng túp lều cũ kỹ luôn có nguy cơ sụp đổ đó dầu sao vẫn đứng vững trong 45 năm. Thiếu sức mạnh thể lý, tâm hồn ngài vẫn tràn đầy năng lực và cuộc đời thừa sai của ngài dồi dào nền tảng đẹp đẽ và vững chắc. Trong suốt thời gian ở Dương Sơn, ngài lo lắng đặc biệt cho hội “Con Đức Mẹ” trong đó ngài duy trì tinh thần tốt lành, yêu mến lề luật và tập tành các nhân đức; ngài gieo hạt giống trong 9 làng hoàn toàn lương dân, đã thành hạt nhân của một giáo xứ rộng lớn hôm nay. Điều làm cho ngài đổ bao nhiêu mồ hôi nước mắt từ những nền móng khác nhau này thỉnh thoảng ngài hé mở cho thấy trong các cuộc chuyện vãn của ngài với các linh mục bản xứ được trao phó cho ngài huấn luyện đời tông đồ; nhưng điều ngài thích làm nổi bật, đó là tâm tình các tân tòng biểu tỏ đối với ngài.

Một trong những nét lộ rõ nhất trong diện mạo tinh thần của người anh em này, chắc chắn là lòng bác ái lớn lao của ngài đối với những người khốn khổ. Tất cả đều chắc chắn tìm được nơi ngài một sự đón tiếp nồng hậu; hầu bao của ngài luôn rộng mở đối với họ; áo xống, mền chiếu của ngài dễ trở thành của họ; ngay cả thường khi ngài lấy của ăn dọn sẵn cho ngài để cho họ. Gặp trên đường các cụ già, các người côi cút, các người bệnh tật ư? ngài cho họ trú lại nơi nhà xứ và giữ họ lại đó cho đến khi ngài có thể tìm được cho họ một nơi trú ẩn tiện nghi hơn hoặc chuẩn bị cho họ một cái chết lành thánh. Phải chăng người ta chẳng bao giờ lợi dụng lòng tốt của ngài?  Thỉnh thoảng cũng xãy ra là ngài cho trú ẩn những kẻ ăn xin hoặc bệnh nhân giã hiệu bất chợt lấy chìa khóa nương đồng của ngài, không quên mang theo mền chiếu áo xống; nhưng điều này không bao giờ làm nhụt đi lòng bác ái của ngài. Ngài nói: “Nói thực, đúng là tôi đã bị phỉnh gạt!” và ngài liền tìm lý do bầu chữa cho những tâm hồn mà ngài vẫn cho là tốt lành đó; “Đối với những người đã phỉnh gạt tôi như thế, không lẽ lại để những người tội nghiệp đó sống trong tình trạng khốn khổ ?!”. Và ngài cứ tiếp tục. Giáo dân Dương Sơn đều biết lòng quảng đại của vị chủ chăn, và những đồ ngài tự nhịn đi; thế nên họ đem đến dâng cho ngài nào lúa, nào tiền, hoặc ngay cả quần áo, và nhắc ngài một cách rõ ràng là những thứ này là để ngài dùng riêng; vô ích: các bạn nghèo của ngài sẽ không phải chờ đợi lâu để hưởng nhờ các thứ đó.

Lòng nhiệt thành của ngài đối với các bệnh nhân không kém mãnh liệt cũng như lòng bác ái của ngài đối với các người nghèo khổ. Khi một người bệnh đã lãnh nhận các bí tích cuối cùng, ngài ở bên giường bệnh cho đến giây phút cuối cùng, ban dồi dào lời an ủi và giúp đỡ bằng kinh nguyện của ngài. Hoàn toàn cho bổn phận chủ chăn nhân lành, ở bên giường người hấp hối, chẳng bao giờ ngài nghĩ đến việc sợ phải lây bệnh, ngay cả chẳng cảm thấy một chút bất tiện nào dầu thực tế là như thế, trong những túp lều tồi tàn mà không khí và ánh sáng chẳng thể xâm nhâp được; ngài có thể nói với thánh Tông Đồ: ”Nihil horum vereor, nec facto animam meam pretiosiorem quam me, dummodo consummem cursum meum et ministerium verbi”(Cv 20,24) (Nhưng mạng sống tôi, tôi coi thật chẳng đáng giá gì, miễn sao tôi chạy hết chặng đường, chu toàn  chức vụ tôi đã nhận…). Với lòng nhiệt thành lo cho phần rỗi các con chiên, ngài liên kết một sự chú tâm bền bỉ cho sự hoàn thiện của chính ngài: ngài là một linh mục rất đều đặn; ngài chia tất cả thời giờ không bận lo các việc bên ngoài, giữa sự chiêm ngắm, kinh nguyện, nhiều buổi chầu Mình Thánh Chúa lâu giờ và việc nghiên cứu thần học cũng như Kinh Thánh; tuy nhiên ngài cũng thích một môn khoa học đời: là thiên văn học, vì chắc hẳn học điều này giữ cho tâm trí ngài hướng lên vượt mọi thứ tầm thường của đời tạm này.

Nguồn ảnh: irfa.paris

Đời sống của ngài rất hãm mình; việc chuẩn bị cơm nước không bao giờ xuất hiện trên danh sách các mối lo của ngài; một chút sữa, những con ếch, những củ khoai luộc, một hoặc hai chén cơm nấu khô ít nhiều, đó là thực đơn hầu như hằng ngày của ngài. Áo xống, đồ dùng, nhà ở, tất cả đều là những thứ bình thường nhất. Thế nhưng một ngày kia, theo ý kiến của bề trên, ngài đã phải quyết định xây dựng một căn nhà tiện nghi hơn một chút, được chúng tôi gọi là “nhà của đức vâng lời”. Về điểm này, các đòi hỏi của đức vâng lời đã được giải thích chặt chẽ, bởi vì, so với phần lớn các nhà xứ của miền truyền giáo hoàn toàn vượt trên các giới hạn phân biệt giữa tiện lợi và dư dật, ngôi nhà mới của cha Guillot vẫn chật chội và không tiện lợi chút nào. Rõ ràng ngài đau khổ vì điều đó, bởi vì tình trạng sức khỏe của ngài càng đòi phải có một chút tiện lợi nào đó; nhưng người ta chẳng bao giờ nghe ngài rên than điều đó, cũng như cả những đau khổ thể lý và tinh thần khác ngài phải gánh chịu: có chăng nữa thỉnh thoảng người ta mới nghe ngài thở dài, dấu hiệu của một sự đau đớn hoặc một nỗi khổ không cầm giữ được. Ngài có tính tình nhã nhặn, vui tươi và sẵn sàng chịu để cho anh em chọc ghẹo cho vui; ngài là người đầu tiên bật cười về nhiều sự lãng trí làm cho ngài trở thành nổi danh. Một tối kia, ngài tìm một cái chụp đèn, có lẽ là đồ duy nhất dư thừa trong nhà, dư thừa vì đầu tim đèn đang đỏ đầy khói và ngài định làm cho bớt ánh sáng, mà đâu phải chói lắm; ngài đã tìm nhiều lần rồi và vẫn cứ tìm, khi một cử chỉ vô vọng làm cho ngài khám phá ra ở ngay trên đầu mình mà do vô ý ngài đã đặt nó thay cho cái mũ.

Năm 1919, càng ngày càng mệt nhọc và bị một thứ viêm thanh quản nổi hạch (laryngite   tuberculeuse) làm tắt tiếng, cha Guillot tiếp nhận một vị phụ tá quí báu là cha Bertin và đã trao cả mối lo điều hành cho ngài. Điều ao ước lớn nhất của cha Guillot là có thể chuẩn bị cái chết mà ngài cảm thấy gần kề và kết thúc đời mình giữa đoàn chiên; nhưng cơn bệnh càng nặng thêm và đòi được chuyên chăm, ngài phải nhẫn nhục chịu đựng, dầu hy sinh có nặng nề bao nhiêu và ngài đã phải rời Dương Sơn ngày 10.01.1921. Vài ngày sau ngài nhập bệnh viện trung ương Huế nơi đó những sự chăm sóc chu đáo của cha Guide không thể đem lại cho ngài một biến chuyển khả quan nào; ngày 25.01, ngài ở luôn tại Sở quản Lý hoàn toàn phó thác trong tay Chúa và cho cha quản lý. Trong suốt một tháng ngài còn được niềm hạnh phúc dâng thánh lễ mỗi ngày; nhưng từ ngày 24.02 ngài yếu sức đến nỗi phải từ chối việc dâng lễ, Tuy nhiên ngày lễ Phục Sinh, 27 tháng ba, ngài cố gắng để tiến lên bàn thánh: đó là thánh lễ cuối cùng. Từ đó ngài phải ở lại trong phòng và mỗi sáng bằng lòng đi vài bước đến phòng bên cạnh để dự lễ và rước Thánh Thể.

Ngày 29.09 người ta tưởng rằng giờ cuối cùng của ngài đã đến: trong buổi chiều cha quản lý đã ban các bí tích cuối cùng cho ngài, trước sự hiện diện của Đức cha Allys, nhiều thừa sai và linh mục bản xứ đến Huế để mừng lễ ngân khánh cha Pieters, Người bệnh sau đó có đôi chút cảm giác; ngài có thể ăn và nghỉ ngơi như là lâu rồi chưa được thế. Ngài vui mừng và hết lòng cám ơn Chúa đã kéo dài việc chuẩn bị chết của ngài. Chính trong những tâm tình đó ngày 07.10, ngài gặp được người bạn tốt lành và là người cùng lên đường với ngài, cha Girard đã thực hiện một hành trình dài để đến nói lời giã biệt; cuộc thăm viếng này đã tạo nên nơi người bệnh một niềm vui rất mãnh liệt và là một niềm an ủi lớn lao. Ngài càng cảm thấy một niềm an ủi còn lớn hơn khi ngày 20.11, ngài nhận được lá thư từ biệt của người bạn học cũ và đồng hương là Đức cha Berlioz, giám mục Hakodaté. Ngày hôm sau, 21.11, lễ Mẹ dâng mình, cha Darbon kêu mời người bệnh hợp lòng hợp ý cùng các anh em trong ngày hôm nay sắp làm mới lại lời hứa giáo sĩ; người bệnh hấp hối chuẩn bị lãnh phép giải tội và rước Thánh Thể hết sức sốt sắng và lại hiến mình làm của lễ hy tế dâng Chúa Giêsu nhân lành là Đấng ngài đã yêu mến dường bao và phục vụ tốt đẹp. Ngay lúc đó, ngài càng yếu đi, hơi thở càng lúc càng khó khăn, rõ ràng cái chết sắp kết thúc phần việc của mình: cây sồi già sắp ngã xuống. Xảy ra một điều mà chính các vị thánh lớn đã cảm nghiệm: một nỗi buồn sâu xa và sự ái ngại cái chết gây xao động những giây phút cuối cùng của vị chủ chăn đã giảng lòng tin tưởng cho biết bao người hấp hối; ngài xin cha Darbon ở lại bên ngài. 11 giờ đêm có khá hơn; niềm vui lại xuất hiện trên khuôn mặt. Ngày hôm sau, 22.11 lúc 4 giờ sáng, cha Darbon lại được gọi đến bên người bệnh đang xin rước Mình Thánh Chúa; người ta mang đến cho ngài. 7 giờ sáng cơn hấp hối bắt đầu; bệnh nhân vẫn giữ được sự tỉnh táo; cha Darbon khuyên bảo và đề nghị người bệnh đón nhận phép giải tội và xức dầu lần cuối. Người bệnh cầm tay cha Darbon, nắm chặt với sức còn lại và ra dấu cho thấy ngài hiểu được. Đôi mắt ngài lúc đó bừng sáng lên cách lạ thường; khuôn mặt ngài tỏa sáng, ngài nắm chặt một lần nữa tay cha Darbon, như để cám ơn và giã biệt; khi làm các nghi thức Xức Dầu Thánh, người ta nghe ngài thầm thĩ: Ôi Giêsu của con!

Kinh nguyện phó dâng linh hồn ngài vừa xong; đầu người hấp hối nghiêng nhẹ, một tiếng thở ra nhẹ nhàng: thế là hết, linh hồn đến trước nhan Chúa.

Lm. Stanislaô Nguyễn Đức Vệ biên tập