Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu 1, 18-24.
Chúa Kitô giáng sinh trong hoàn cảnh sau đây: Mẹ Người là Maria đính hôn với Giuse, trước khi về chung sống với nhau, đã thụ thai bởi phép Chúa Thánh Thần. Giuse, bạn của bà, là người công chính, không muốn tố cáo bà, định tâm lìa bỏ bà cách kín đáo.
Nhưng đang khi định tâm như vậy thì thiên thần Chúa hiện đến cùng ông trong giấc mơ và bảo: “Hỡi Giuse, con vua Ðavít, đừng ngại nhận Maria về nhà làm bạn mình, vì Maria mang thai là bởi phép Chúa Thánh Thần: bà sẽ hạ sinh một con trai mà ông sẽ đặt tên là Giêsu: vì chính Người sẽ cứu dân mình khỏi tội”.
Tất cả sự kiện này đã được thực hiện để làm trọn lời Chúa dùng miệng Tiên tri phán xưa rằng: “Này đây một trinh nữ sẽ mang thai và hạ sinh một con trai, người ta sẽ gọi tên con trẻ là Emmanuel, nghĩa là Thiên-Chúa-ở-cùng-chúng-ta”.
Khi tỉnh dậy, Giuse đã thực hiện như lời thiên thần Chúa truyền: ông tiếp nhận bạn mình, nhưng không ăn ở với nhau cho đến khi Maria sinh con trai đầu lòng, thì Giuse đặt tên con trẻ là Giêsu.
“Này ông Giuse, con cháu Đavít!”.
“Ý định tốt chưa mở được đường; vâng phục mới mở được mặc khải! Ý định tốt chưa đủ; tự nó chưa bao giờ chấm dứt được sự dữ!” – Reinhold Niebuhr.
Kính thưa Anh Chị em,
Nhận định của Reinhold soi rọi dung mạo của thánh Giuse trong Tin Mừng hôm nay. Giuse có thiện chí, có lòng tốt, có ý định ngay lành. Nhưng Tin Mừng cho thấy, chỉ ngần ấy vẫn chưa đủ để Thiên Chúa lên tiếng. Điều làm nên tầm vóc thiêng liêng của Giuse là ‘hơn cả ý định’ – dám đi xa hơn điều đã dự định.
Đối diện với việc Maria có thai, Giuse không chọn minh oan, nhưng chọn lùi lại; và trong lặng lẽ, quyết định rút lui. Nhưng Tin Mừng hé lộ một chi tiết tinh tế – thiên thần chỉ hiện ra sau khi Giuse đã chọn điều lành. Giuse hành động trước khi có ánh sáng đầy đủ! ‘Không phải Thiên Chúa nói rồi Giuse mới vâng; nhưng vì Giuse đã vâng, nên Thiên Chúa mới nói!’. Như thể Thiên Chúa chờ con người đi đến tận cùng điều tốt mình có thể, rồi mới mở ra một điều tốt hơn, vĩ đại hơn.
“Này ông Giuse, con cháu Đavít!”. Lời tưởng chừng chi tiết không quan trọng ấy lại mang một trọng lượng cứu độ. Thiên Chúa hiện diện trong từng chi tiết! Chính chi tiết này khiến căn tính Đavít nơi Giuse bừng sáng trong kế hoạch cứu độ về một Đấng Emmanuel – bài đọc một; Phaolô khẳng định Ngài “xuất thân từ dòng dõi vua Đavít” – bài đọc hai. Từ đó, Giuse trở thành ‘điểm tựa’ cho kế hoạch cứu độ. Giuse có thể chỉ giữ ý định ban đầu mà vẫn là người tốt; nhưng không dừng lại, Giuse đi tiếp. Và khi thiên thần mặc khải, Giuse đón Maria về, nhận làm cha và đặt tên Hài Nhi là Giêsu. Ý định tốt không bị bỏ lại, mà được nâng lên thành hành động vâng phục thực sự. “Một chút hành động đáng giá hơn cả một tấn ý định tốt!” – Michael Josephson.
Bao xung đột bùng nổ, bao quan hệ rạn nứt chỉ vì con người ‘chọn an nhiên’ bằng những ý định không bao giờ hiện thực. Giuse chọn con đường khác – không biện minh, không giữ khoảng an toàn đạo đức, nhưng để Thiên Chúa dẫn mình vượt khỏi điều đã dự tính. Ở đó, sự công chính không còn là một ‘tư thế’ nội tâm, mà trở thành một ‘lối sống’. Và trái tim nhân ái đã nở hoa! Từ một khủng hoảng tưởng chừng bế tắc, Thiên Chúa mở ra cho Giuse một mầu nhiệm khôn lường – Đấng Cứu Thế được trao vào tay Giuse để Giuse trở thành người canh giữ ‘cửa đền’ cho “Đức Vua vinh hiển” ngự vào trần gian – Thánh Vịnh đáp ca. Không phải vì hiểu hết, nhưng vì dám hành động khi chưa hiểu hết. “Tín thác là can đảm hành động mà không có bảo đảm!” – William Coffin.
Anh Chị em,
Mùa Vọng, mùa Thiên Chúa đào tạo trái tim chúng ta theo con đường ấy. Không chỉ chọn điều lành, nhưng dám chọn vâng phục; không chỉ khởi sự tốt đẹp, nhưng hoàn tất điều đã khởi sự. “Lòng cảm thông không thể thay thế cho hành động!” – David Livingstone. Biết đâu, chính ở bước đi ‘hơn cả ý định’ ấy, Thiên Chúa cũng đang âm thầm chuẩn bị cho bạn và tôi một sứ vụ ngộp thở.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, đừng để con dừng lại ở những ý định tốt. Cho con biết vâng phục đến cùng, hầu giữa khủng hoảng, con luôn nhận ra rằng, Chúa muốn con đi tới!”, Amen.
Lm. Minh Anh TGP. Huế